W Kościerzynie, tuż przy dworcu kolejowym, stoi miejsce które przenosi w czasie – Muzeum Kolejnictwa mieści się w autentycznej parowozowni z 1929 roku. To nie jest kolejny skansen, gdzie ogląda się tylko zardzewiałe maszyny za barierkami. Tu można wejść do budki maszynisty, dotknąć zaworów i dźwigni, poczuć jak ciasno było w kabinie parowozu.

Dzieci będą zachwycone. Dorośli też.

Największa kolekcja taboru kolejowego na północy Polski

Muzeum dysponuje ponad 80 eksponatami – parowozy, lokomotywy spalinowe i elektryczne, wagony osobowe i towarowe. Są tu maszyny z końca XIX wieku i te z lat 80. XX wieku. Największa część ekspozycji to oczywiście parowozy – 17 sztuk, każdy z inną historią. Stoi tu największy polski parowóz Pu29-3, potężna maszyna która powstała w 1931 roku. Jest też unikatowy Tw1-90 z 1919 roku – jedyny zachowany egzemplarz tego typu.

Nie każdy wie, że w muzeum można zobaczyć wagon kolejki linowo-terenowej z Gubałówki. Wyprodukowano tylko dwa takie wagony w 1938 roku, a jeden z nich trafił właśnie tutaj. Do tego prototypowa lokomotywa spalinowa SP47-001 z 1974 roku – jedyny taki model na świecie.

Muzeum posiada również wagon kolejki wąskotorowej „Romek” – nazwa to wyraz wdzięczności dla Romana Witkowskiego, wieloletniego pracownika PKP w Gdańsku, który wspierał placówkę przez lata.

Historia parowozowni w Kościerzynie

Kościerzyna zawsze była ważnym węzłem kolejowym. Pierwsza linia dotarła tu w 1885 roku, należała do sieci Królewskiej Kolei Wschodniej. Ale prawdziwy rozkwit przyszedł w latach 1926-1933, kiedy budowano magistralę węglową łączącą Śląsk z Gdynią. Wtedy powstała obecna parowozownia – budynek z datą „1929” widnieje na fasadzie do dziś.

Parowozownia działała operacyjnie do końca 1990 roku. W 1992 roku otwarto tu skansen, a w 2009 roku placówka weszła w struktury Muzeum Ziemi Kościerskiej jako Muzeum Kolejnictwa. Rocznie odwiedza je ponad 30 tysięcy osób.

Co dokładnie zobaczysz w muzeum

Ekspozycja dzieli się na kilka części. Na zewnątrz, na torach, stoją lokomotywy i wagony – można chodzić wokół nich, zaglądać pod spód, fotografować z każdej strony. Część parowozów jest otwarta i można wejść do środka. Pani w kasie mówi które akurat są dostępne.

Zabytkowa hala parowozowni to serce muzeum. W środku stoją cztery parowozy, a wokół oryginalne narzędzia, maszyny, elementy mechanizmów. Wszystko autentyczne, z epoki. W dawnych warsztatach urządzono sale ekspozycyjne z mniejszymi eksponatami – tabliczki, latarnie, kasowniki, mundury, dokumenty.

Są tu też ruchome makiety. Jedna przedstawia stację kolejową Kościerzyna, druga to kolej magnetyczna. Dzieci mogą przy nich spędzić długie minuty. W muzeum funkcjonuje też wystawa multimedialna i pokaz 3D – po rewitalizacji w latach 2013-2014 placówka stała się jedną z nowocześniejszych tego typu w Polsce.

Muzeum jest przystosowane dla osób niewidomych – na terenie znajdują się wykonane z brązu i opisane alfabetem Braille’a makiety dwóch parowozów oraz całego zespołu parowozowni.

Dla kogo jest to miejsce

Muzeum sprawdzi się dla rodzin z dziećmi w każdym wieku. Maluchom wystarczą same parowozy – te ogromne, czarne maszyny robią wrażenie. Starsze dzieci mogą wchodzić do środka, kręcić zaworami, wyobrażać sobie jak to było prowadzić taki kolos. Nastolatki zainteresują się technicznymi aspektami – jak działał tłok, skąd brała się para, ile węgla zużywał parowóz na 100 km.

Dorośli miłośnicy techniki i historii znajdą tu materiał na godziny zwiedzania. Każdy eksponat ma tabliczkę z opisem – rok produkcji, producent, historia służby. Można dowiedzieć się że wagon SKM jeździł przed wojną w Berlinie, albo że konkretny parowóz ciągnął transporty węgla na trasie Śląsk-Gdynia.

W muzeum prowadzone są lekcje muzealne dla grup szkolnych. Są też wystawy czasowe – w przeszłości pokazywano „Historię roweru”, „Dzieje biletu kolejowego” czy „Najdziwniejsze parowozy świata”.

Dodatkowa atrakcja – wagon sanitarny Polskiego Czerwonego Krzyża

W 2020 roku do ekspozycji dołączył zrekonstruowany wagon sanitarny używany podczas wojny do transportu i pomocy medycznej rannym. To część wystawy poświęconej działalności PCK, które było partnerem muzeum w projekcie rewitalizacyjnym. Wagon można zwiedzić od środka – widać autentyczne wyposażenie medyczne z epoki.

Ile czasu przeznaczyć na zwiedzanie

Spokojne obejrzenie całej ekspozycji to około 1,5-2 godzin. Jeśli dzieci będą chciały wchodzić do każdego dostępnego wagonu i parowozu, doliczyć kolejne pół godziny. Miłośnicy fotografii mogą spędzić tu jeszcze dłużej – lokomotywy wyglądają świetnie o każdej porze dnia, ale najlepsze światło jest rano i późnym popołudniem.

Warto pamiętać że większość ekspozycji jest na wolnym powietrzu. Latem lepiej wybrać się wcześniej rano albo po południu, bo między torami nie ma cienia. Zimą ubrać się ciepło.

Praktyczne informacje – ceny, godziny, dojazd

Ceny biletów:

• Bilet normalny: 14-20 zł (w zależności od źródła i sezonu)
• Bilet ulgowy: 11-15 zł
• Dzieci do 4 lat: wstęp bezpłatny (nie dotyczy grup)
• Dostępny bilet łączony na 3 muzea: Muzeum Kolejnictwa + Muzeum Akordeonu + Muzeum Ziemi Kościerskiej

Można płacić kartą.

Godziny otwarcia: Muzeum jest czynne codziennie, przez cały rok, również w weekendy i dni świąteczne. To spora zaleta – można przyjechać kiedy pasuje, nie trzeba planować wizyty z wyprzedzeniem.

Adres: ul. Towarowa 7, 83-400 Kościerzyna

Dojazd: Muzeum znajduje się bezpośrednio przy dworcu kolejowym w Kościerzynie – dosłownie 2 minuty spacerem. Dla przyjezdnych pociągiem to idealna lokalizacja. Samochodem również łatwo dojechać – naprzeciw wejścia jest duży bezpłatny parking.

Z Gdańska to około 60 km, z Bytowa 40 km. Kościerzyna leży przy trasie łączącej Trójmiasto z Borami Tucholskimi, więc muzeum można połączyć z dłuższą wycieczką po regionie.

Muzeum odwiedza rocznie ponad 30 tysięcy osób – to jedna z najpopularniejszych atrakcji turystycznych na Kaszubach.

Jeśli ktoś planuje zwiedzanie kilku muzeów w Kościerzynie, warto rozważyć bilet łączony. Muzeum Akordeonu i Muzeum Ziemi Kościerskiej (mieszczące się w zabytkowym ratuszu na rynku) oferują w poniedziałki darmowe wejście, więc można zaplanować wizytę tak żeby zobaczyć wszystko i przy okazji zaoszczędzić.