Struga Siedmiu Jezior to niewielka rzeka o długości niecałych 14 kilometrów, która łączy osiem jezior rynnowych na terenie Parku Narodowego Bory Tucholskie. Wbrew nazwie, przepływa przez osiem zbiorników – Ostrowite, Zielone, Jeleń, Bełczak, Główka, Płęsno, Skrzynka i Mielnica – zanim wpadnie do Jeziora Charzykowskiego. To miejsce dla tych, którzy szukają spokoju wśród lasów i czystych wód, z dala od turystycznych tłumów.

Sama rzeka jest nietypowa. Poszczególne jeziora połączone są krótkimi odcinkami rzecznymi, których łączna długość wynosi zaledwie 1,9 km. Resztę stanowią właśnie akweny. Efekt? Zamiast typowej rzeki mamy malowniczy system wodny, gdzie spokojne tafle jezior przeplatają się z leśnymi ciekami. Rocznie strugą odpływa około 25 milionów metrów sześciennych wody, co stanowi blisko 60% wód retencjonowanych przez cały Park Narodowy.

Szlak przez serce Borów Tucholskich

Przez teren Strugi Siedmiu Jezior prowadzi zielony szlak pieszy, który można pokonać również rowerem. Trasa zaczyna się w Charzykowach, gdzie mieści się siedziba Parku Narodowego, i wiedzie przez najciekawsze fragmenty tego obszaru. Szlak ma około 40 kilometrów, choć nie trzeba pokonywać go w całości – wiele osób wybiera tylko fragmenty, koncentrując się na najciekawszych odcinkach wokół jezior.

Na trasie mijasz kolejne jeziora, każde z innym charakterem. Ostrowite to największy i najgłębszy zbiornik w Parku – jego powierzchnia sięga ponad 280 hektarów, a głębokość dochodzi do 43 metrów. Przy jeziorze Zielonym rosną chronione gatunki roślin, między innymi widłaki i kruszczyk rdzawoczerwony. Dalej czeka Wielkie Gacno – rzadkie jezioro lobeliowe, wrażliwe na zmiany w środowisku.

Jeziora wchodzące w skład systemu Strugi to zbiorniki eutroficzne z wodami bogatymi w substancje organiczne. Proces wzrostu żyzności przebiega tu jednak w sposób naturalny, bez zakłóceń ze strony człowieka.

Dąb Bartuś i drewniana kładka nad Kaczym Okiem

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów na szlaku jest dąb Bartuś – pomnik przyrody rosnący nad jeziorem Płęsno. Ten potężny dąb szypułkowy ma około 600 lat, wznosi się na 25 metrów i mierzy prawie 7 metrów w obwodzie. Był świadkiem historii Polski mniej więcej od czasów Mikołaja Kopernika.

Nieopodal znajduje się drewniana kładka spacerowa prowadząca nad jezioro Kacze Oko – małe, dystroficzne jeziorko o charakterystycznym ciemnym zabarwieniu wody. Kładka pozwala przyjrzeć się z bliska temu niezwykłemu zbiorniku i otaczającej go roślinności torfowiskowo-bagiennej. To dobry punkt na krótki odpoczynek i zrobienie kilku zdjęć.

Wzdłuż szlaku urządzono też miejsca piknikowe – między innymi w pobliżu jezior Jeleń i Główka oraz przy Dębie Bartusiu. Można tam odpocząć, zjeść kanapki i po prostu posłuchać lasu.

Przyroda która zasługuje na uwagę

Struga Siedmiu Jezior to nie tylko ładne widoki. Ten obszar jest domem dla wielu chronionych i zagrożonych gatunków. W wodach żyją rzadkie małże – szczeżuja wielka w jeziorze Jeleń, szczeżuja spłaszczona w Płęśnie. Ichtiofauna to mieszanka gatunków reofilnych jak kleń, jaź i kiełb oraz ryb charakterystycznych dla stref przejściowych między rzeką a jeziorem.

Nad strugą żerują nietoperze – wykazano tu obecność ośmiu gatunków. Można też trafić na bobry czy wydry. W bezpośrednim otoczeniu jezior rosną bogate zespoły roślinne torfowiskowo-bagienne, szczególnie na ujściowym odcinku strugi. W strefie brzegowej jezior Ostrowite, Zielone i Jeleń spotkać można szuwar kłociowy – interesujące zbiorowisko roślinne.

85% powierzchni zlewni Strugi objęte jest najwyższą formą ochrony przyrody. To jeden z najcenniejszych pod względem przyrodniczym obszarów Pojezierza Pomorskiego.

Dla kogo to miejsce

Szlak Strugi Siedmiu Jezior sprawdzi się w różnych scenariuszach. Rodziny z dziećmi mogą wybrać krótsze odcinki – na przykład fragment od Dębu Bartusia przez Kacze Oko do jeziora Płęsno. To niezbyt długa trasa z urozmaiconym krajobrazem, która nie wymaga szczególnej kondycji.

Miłośnicy przyrody znajdą tu sporo do obserwowania – od rzadkich roślin po ptaki wodne. Warto zabrać lornetkę i aparat z dobrym obiektywem. Osoby lubiące dłuższe wędrówki mogą pokonać cały szlak zielony z Charzyków do Chojnic, łącząc go z innymi trasami – na przykład czerwonym Szlakiem Kaszubskim czy niebieskim Szlakiem Brdy.

Rowerzyści też chętnie korzystają z tego szlaku, choć trzeba pamiętać że niektóre odcinki mogą być wymagające ze względu na piaszczysty grunt. Kajakarze mają możliwość spływu fragmentami strugi, choć nie wszystkie odcinki nadają się do tego równie dobrze.

Co jeszcze zobaczysz w okolicy

Na trasie szlaku, oprócz samych jezior i Dębu Bartusia, można trafić na inne ciekawe punkty. W Jarcewie stoi zabytkowy dziewiętnastowieczny dwór, a w Klosnowie zachowała się pochodząca z XX wieku wyłuszczarnia nasion. W Bachorzu można zobaczyć kopię Krzyża Napoleońskiego.

Warto też zwrócić uwagę na Pętlę Lipnickiego – dawne miejsce wydobywania torfu. To fragment historii gospodarczego wykorzystania tego terenu, zanim objęto go ochroną.

Informacje praktyczne – ceny, dojazd, czas zwiedzania

Wstęp do Parku Narodowego Bory Tucholskie jest płatny. Bilet normalny kosztuje 6 zł, ulgowy 3 zł. Bilety można kupić w punktach informacyjnych parku lub u strażników. Warto mieć gotówkę, choć coraz częściej dostępne są płatności bezgotówkowe.

Jak dojechać: Punkt startowy w Charzykowach znajduje się około 40 km na południe od Chojnic. Dojazd samochodem z Bydgoszczy zajmuje niecałą godzinę, z Gdańska około półtorej godziny. W Charzykowach jest parking. Jeśli nie chcesz pokonywać całej trasy, możesz dojechać do wybranych punktów – na przykład w okolice Dębu Bartusia czy jeziora Płęsno. Warto jednak sprawdzić dostępność dróg dojazdowych, bo nie wszystkie są utwardzone.

Ile czasu potrzeba: Cały zielony szlak z Charzyków do Chojnic to około 40 kilometrów. Pieszo zajmie to 8-10 godzin marszu, rowerem 3-5 godzin, w zależności od tempa i liczby postojów. Większość osób wybiera jednak krótsze fragmenty – na przykład 2-3 godzinną wędrówkę wokół najciekawszych jezior. Taki spacer od parkingu przy Dębie Bartusiu, przez Kacze Oko i wzdłuż Płęsna to komfortowa wycieczka na pół dnia.

Kiedy jechać: Struga Siedmiu Jezior wygląda pięknie o każdej porze roku. Latem dominuje zieleń lasów i błękit wody, jesienią las przebarwia się na rdzawe i złote odcienie. Wiosną można obserwować ptaki w okresie lęgowym. Zimą szlak jest mniej uczęszczany, ale równie malowniczy – zwłaszcza gdy jeziora przykryje lód a las przysypie śnieg.

Co zabrać: Wygodne buty turystyczne, wodę i przekąski. Na szlaku nie ma sklepów ani punktów gastronomicznych. Latem przydadzą się środki przeciw komarom – w okolicach jezior i mokradeł bywa ich sporo. Warto też mieć mapę lub aplikację z trasami, choć szlak jest dobrze oznakowany.

Pamiętaj że na terenie Parku Narodowego obowiązuje regulamin – nie można schodzić z wyznaczonych szlaków, rozpalać ognisk czy nocować poza wyznaczonymi miejscami. To obszar chroniony, gdzie priorytetem jest ochrona przyrody.

Więcej informacji o zasadach zwiedzania, aktualnych cenach biletów i dostępności szlaków znajdziesz na stronie Parku Narodowego Bory Tucholskie. Tam też można sprawdzić mapę szlaków i zaplanować trasę.