Centrum Edukacji i Promocji Regionu w Szymbarku to miejsce, które trudno jednoznacznie sklasyfikować. Z jednej strony muzeum i skansen, z drugiej park rozrywki z rekordami Guinnessa. Na terenie kilku hektarów u stóp Wieżycy zmieściły się obiekty historyczne przywiezione z Syberii, dom postawiony do góry nogami, najdłuższa deska świata i dziesiątki innych atrakcji zupełnie ze sobą niepowiązanych. To właśnie ta różnorodność sprawia, że każdy znajdzie tu coś dla siebie.

Dom do góry nogami – symbol odwróconego świata

Główna atrakcja kompleksu, która przyciąga największe tłumy turystów. Dom został zaprojektowany jako alegoria czasów PRL-u, kiedy wszystkie wartości postawiono na głowie. Budynek stoi dosłownie na dachu, z fundamentami i kominami skierowanymi ku niebu.

Zwiedzanie wnętrza to prawdziwe wyzwanie dla zmysłu równowagi. Wszystkie meble – stoły, krzesła, lodówka, telewizor – wiszą nad głową. Podłoga jest sufitem, a sufit podłogą. Oczy widzą jedno, mózg próbuje to zinterpretować, a błędnik protestuje. Wiele osób odczuwa dyskomfort, zawroty głowy czy lekkie mdłości. Dlatego we wnętrzu zamontowano liny, których lepiej się trzymać podczas zwiedzania.

Nie każdy wie, że dom ma też wymiar symboliczny – twórcy chcieli pokazać absurd systemu komunistycznego. Dziś to przede wszystkim doskonała zabawa i test dla zmysłów, choć głębsze znaczenie wciąż pozostaje aktualne.

Dom do góry nogami w Szymbarku ma pełne wyposażenie – od kuchni przez łazienkę po salon z telewizorem. Wszystko zamontowane do góry nogami, co daje surrealistyczny efekt.

Dom Sybiraka – autentyczna historia zesłańców

To prawdopodobnie najbardziej przejmująca część całego kompleksu. Drewniana chata została przywieziona spod Irkucka i ponownie złożona w Szymbarku. Operacja była skomplikowana – każdy element musiano zdemontować tak, by nie uszkodzić nawet najmniejszych detali, przewieźć przez całą Rosję i Polskę, a następnie odtworzyć w oryginalnej formie.

We wnętrzu czeka ekspozycja poświęcona losowi Polaków zesłanych na Syberię. Oryginalne przedmioty, dokumenty, zdjęcia. Opowieści przewodników potrafią wzruszyć do łez – to nie jest sucha lekcja historii, ale prawdziwe świadectwo cierpienia ludzi, którzy znaleźli się na końcu świata.

Obok domu znajduje się rekonstrukcja łagru oraz wystawa fotografii pokazująca surowe warunki życia zesłańców. Miejsce to przypomina, że historia Polski to nie tylko daty i wydarzenia, ale przede wszystkim konkretni ludzie i ich dramaty.

Rekordy Guinnessa i gigantyczne obiekty

Szymbark może się pochwalić dwoma wpisami do Księgi rekordów Guinnessa. Pierwsza to najdłuższa deska świata – mierzy dokładnie 46,53 metra i waży kilka ton. Co ciekawe, to już druga próba pobicia rekordu. Pierwsza deska miała nieco ponad 36 metrów, ale z czasem przebiły ją konkurencyjne deski z Wilkowa Nowowiejskiego i Niemiec. Sprawą honoru stało się więc odzyskanie tytułu, co udało się w czerwcu 2012 roku przy udziale Lecha Wałęsy.

Drugi rekord to największy koncertujący fortepian na świecie. Instrument waży 1,8 tony i faktycznie jest sprawny – można na nim grać, choć wymaga to pewnej wprawy ze względu na rozmiary. Stoi w jednej z sal restauracyjnych hotelu.

Do tego dochodzi jeszcze Stół Noblisty – 35-metrowy mebel z 230 miejscami do siedzenia, wykonany na pamiątkę przyznania Lechowi Wałęsie Pokojowej Nagrody Nobla. Przy takim stole zmieściłaby się cała duża szkoła.

Najdłuższa deska świata została wycięta z jednego pnia i powieszona na specjalnej ścianie. To dowód na to, jak potężne mogą być kaszubskie drzewa.

Muzeum Gospodarstwa Domowego i obiekty historyczne

Na terenie centrum znajduje się również ekspozycja narzędzi i przedmiotów codziennego użytku z XVIII i XIX wieku. Wyroby ciesielskie, kołodziejskie, rolnicze, medyczne – wszystko to pokazuje, jak wyglądało życie na Kaszubach kilka pokoleń temu.

Warto zajrzeć też do Bunkra Gryfa Pomorskiego – rekonstrukcji podziemnego bunkra dowódczego z czasów II wojny światowej. Specjalne efekty akustyczne pozwalają „przeżyć” nalot bombowy, co robi spore wrażenie, zwłaszcza na młodszych zwiedzających.

Z innych obiektów warto wymienić Chatę Kaszubską, Dom Powstańca z Adampola, drewniany kościółek pw. św. Rafała Kalinowskiego (zawierający kamienie z ważnych dla Polski miejsc, m.in. z Ostrowa Lednickiego i Katedry w Gnieźnie) oraz Dom Salino – replikę kaszubskiego dworu szlacheckiego.

Atrakcje dla rodzin z dziećmi

Centrum nie zapomina o najmłodszych. Na terenie kompleksu działa Kaszubski Świat Bajek, mini zoo, park linowy oraz kino z efektami specjalnymi. Kino jest czynne w weekendy od maja do września oraz codziennie w wakacje. Dzieci mogą też łowić ryby w specjalnie przygotowanym stawie.

To sprawia, że wizyta w Szymbarku to dobra opcja na cały dzień z rodziną. Dorośli obejrzą obiekty historyczne, dzieci pobawią się w parku linowym, a wszyscy razem sprawdzą swoją odporność na zawroty głowy w domu do góry nogami.

Na terenie centrum działa też restauracja i hotel, więc można przedłużyć pobyt i spokojnie zwiedzić wszystko bez pośpiechu.

Informacje praktyczne – bilety, godziny otwarcia, dojazd

Centrum jest czynne przez cały rok. W sezonie (maj-wrzesień) obiekt otwiera się codziennie, poza sezonem w weekendy w godzinach 10:00-17:00. Ostatni przewodnik rozpoczyna oprowadzanie godzinę przed zamknięciem, więc lepiej nie zostawiać wizyty na ostatnią chwilę.

Ceny biletów:

• Bilet normalny: 50 zł od osoby
• Bilet grupowy: 49 zł od osoby (dla grup zorganizowanych)
• Bilet miesięczny: 59 zł (imienny, ważny 30 dni)
• Dzieci do 6 lat: bezpłatnie (nie dotyczy grup zorganizowanych)

Bilety można kupić tylko na miejscu w kasach przed wejściem do centrum. Czas zwiedzania nie jest limitowany, ale spokojne obejrzenie wszystkich atrakcji zajmuje minimum 2-3 godziny. Jeśli ktoś chce dokładnie poznać każdy obiekt i skorzystać z przewodnika, warto zarezerwować nawet pół dnia.

Grupy zorganizowane mają dodatkowe przywileje – mogą zwiedzać dom do góry nogami poza kolejnością (co w sezonie jest sporym ułatwieniem) oraz wybrać tematyczne zwiedzanie centrum z przewodnikiem. Dla grup powyżej 25 osób przewodnik jest bezpłatny.

Dojazd: Szymbark znajduje się w województwie pomorskim, na Kaszubach, około 50 km na południe od Gdańska. Centrum leży przy drodze krajowej nr 20, co ułatwia dojazd samochodem. Adres: Szymbarskich Zakładników 12, 83-315 Szymbark. Na miejscu jest duży parking. Dojazd komunikacją publiczną jest możliwy, choć wymaga przesiadek – najlepiej dojechać autobusem do Kościerzyny, a stamtąd lokalnym busem do Szymbarku.

Warto pamiętać, że centrum jest zamknięte w niektóre święta: Wielkanoc (I dzień), Wszystkich Świętych (1 listopada) oraz Boże Narodzenie (I dzień). W pozostałe dni można zwiedzać bez problemu, choć w szczycie sezonu wakacyjnego i w weekendy bywa spory ruch.

Centrum powstało z inicjatywy Daniela Czapiewskiego, który w latach 90. założył firmę Danmar produkującą drewniane domy. Z czasem projekt rozrósł się w wielki kompleks edukacyjno-rozrywkowy.